Kiểm chứng trước, lên tiếng sau

Một cô gái ở Phú Thọ nói với gia đình rằng bác sĩ bảo cô phải bỏ thai vì thai dị tật. Tin lời con gái, người cha cùng họ hàng kéo đến bệnh viện, bật livestream trên Facebook, vừa quay vừa chửi bới.

Buổi phát trực tiếp thu hút khoảng 17.000 lượt tương tác, còn hoạt động khám chữa bệnh bị đình trệ. Nhưng sự thật là cô không hề mang thai. Sau đó, 6 người thân của cô đã bị khởi tố về tội "gây rối trật tự công cộng".

Câu chuyện ấy đáng buồn, nhưng điều đáng bàn không nằm ở một gia đình nhất thời nóng giận. Nó nằm ở một phản xạ đang trở nên phổ biến: Gặp chuyện bức xúc, việc đầu tiên nhiều người làm là đăng lên mạng, chứ không phải đi tìm sự thật hay tìm đến nơi có thẩm quyền giải quyết.

Livestream "bóc phốt" đã thành một thứ thủ tục không chính thức trong đời sống. Mâu thuẫn giữa hàng xóm với nhau, giữa khách hàng với cửa hàng, phụ huynh với nhà trường...; tất cả đều có thể bị đưa lên mạng. Người đăng tin rằng sức ép của đám đông sẽ buộc phía bên kia phải xuống nước. Có người còn đi xa hơn, biến chính sự ồn ào thành nội dung để kiếm lượt xem.

Điều 318 bộ luật Hình sự 2015 quy định hành vi gây rối trật tự công cộng, chỉ cần gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đã có thể bị phạt tù đến 2 năm. Nếu có tổ chức hoặc gây đình trệ hoạt động công cộng, khung hình phạt lên từ 2 đến 7 năm tù. Một buổi livestream tại nơi công cộng kèm lời lẽ xúc phạm hoàn toàn có thể khởi tố về hành vi này. Người chia sẻ, bình luận cũng không ngoại lệ. Nghị định 174/2026, có hiệu lực từ ngày 1.7.2026, đã nâng mức phạt với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, xúc phạm uy tín tổ chức, danh dự cá nhân trên mạng xã hội lên hàng chục triệu đồng. Chưa kể, người bị xâm phạm có quyền khởi kiện đòi bồi thường theo bộ luật Dân sự. Mọi dòng trạng thái, mọi lượt chia sẻ đều để lại dấu vết số, và dấu vết ấy chính là chứng cứ.

Tại cơ quan điều tra, người cha ở Phú Thọ bật khóc nói rằng lúc ấy nóng lên thì nói cho hả, nếu nghĩ được hậu quả đã không làm. Quy tắc đơn giản nhất là đừng đăng khi đang giận. Cơn giận làm người ta chỉ thấy điều mình muốn thấy. Hãy cho mình một khoảng dừng, rồi tự hỏi ba câu: Điều mình sắp nói có bằng chứng không? Nếu mình sai, ai sẽ chịu thiệt? Và mình có sẵn sàng chịu trách nhiệm trước pháp luật về từng lời nói ra không? Nếu còn lưỡng lự ở bất kỳ câu nào thì hãy dừng ngay.

Riêng với những thông tin đến từ người thân, sự tin tưởng lại càng dễ khiến ta bỏ qua bước kiểm chứng. Thương con không có nghĩa là tin mọi lời con nói mà không hỏi lại. Khi có bức xúc với một cá nhân, cơ quan hay tổ chức, cách ứng xử văn minh là tìm đến người có trách nhiệm. Người dân có thể gặp lãnh đạo đơn vị, gửi khiếu nại, phản ánh lên cơ quan quản lý hoặc trình báo cơ quan công an.

Còn khi là người xem, hãy chậm lại một nhịp trước khi chia sẻ hay bình luận về những điều chưa được xác minh. Mạng xã hội cho mỗi người một chiếc loa. Nhưng loa càng lớn, người cầm loa càng phải cẩn trọng với từng lời mình nói ra.

(*) Đoàn luật sư TP.HCM

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.